رهبری و مدیریت چیست؟

رهبری و مدیریت چیست؟

رهبری درعلوم مدیریت از جایگاه ویژه ی بر خوردار است، طوریکه یکی از وظایف هر مدیر یا بخش مدیریت رهبری میباشد. بعد از انقلاب صنعتی و انقلاب کبیر فرانسه درسال 1789 مطالعه و تحقیقات زیادی روی مدیریت صورت گرفته و به اهمیت مدیریت افزوده شد، و نتاییج شان ظهوردیدگاه های گوناگون مدیریت مانند: دیدگاه کلاسیک ها که درآن مکتب مدیریت علمی که توسط مهندس بنام تیلور بنیانگذاری شد ازجایگاه بلند برخور دار بوده است، اما در آن زمان بنیانگذاران مکاتب مدیریتی، درمدیریت توجه روی برنامه ریزی، استخدام، هماهنگی، نظارت و کنترول داشته و خبری از رهبری وجود نداشت که مفهوم رهبری بعد ازسالهای 1930 اهمیت پیدا کرد، یعنی در نتیجه تحقیقات که پیرامون رهبری در دانشگاه ایالتی اهایو، دانشگاه مشیگان و… دانشگاه ها صورت گرفت مفهوم رهبری اهمیت پیدا کرد. بنابراین بهتر است بدانیم که رهبری چیست؟، مدیریت چیست؟، رهبر کیست؟ و تفاوت میان رهبری و مدیریت کدام ها اند؟ این مقاله نیز به منظور ارایه پاسخ به سوالات فوق به رشته تحریر در امده است.

رهبری چیست؟

البته قبل ازاینکه به تعریف رهبری بپردازیم، بهتر است که یک تعریف از رهبر داشته باشیم. رهبر؛ به شخص اطلاق میگردد که دارای اعتماد بنفس بالا، اراده آهنین، جدیت و تحرک جسمی باشد. که چنین ویژگی را هرشخصی ندارد، پس هرشخص که چنین ویژگیها را دارا باشد همان شخص رهبر است. حالا میخواهیم رهبری را تعریف کنیم.

رهبری: رهبری عبارت از توانایی اعمال نفوذ برافراد یا گروهها درجهت دست یابی به هدف میباشد(رابینز، مترجمان: پارسائیان و اعرابی، 1386: 641). منبع اعمال نفوذ دارا بودن یک پایگاه و یا جایگاه رسمی مانند داشتن مقام مدیریت در یک سازمان است. که یکی از خصوصیات بارز یک رهبر همین اعمال نفوذ و تحت تأثیر قرار دادن دیگران است که یک مدیر با استفاده از رهبری میتواند، زیر دستان  و  کارمندان را تحت سیطره خود قرار داده؛ طوریکه کارکنان را متعهد تر و مسئوولیت پذیر تر نسبت به وظایف شان میسازند.

تفاوت میان رهبری و مدیریت:

البته اگر بخواهیم تفاوت میان این دو مفهوم را دریابیم، باید تعریف هردو مفهوم را نیز بدانیم که رهبری در بالا تعریف گردید، ولی مدیریت را به طور خلاصه در اینجا تعریف نموده و بعدا به تفاوت میان رهبری و مدیریت مپردازیم.

مدیریت: مدیریت عبارت از پروسه ای میباشد که ازطریق برنامه ریزی، استخدام، سازماندهی و رهبری از منابع: مالی، فزیکی، انسانی و تکنولوژیکی در کل از عوامل نیروی کار برای رسیدن به یک یا چندین هدف مشخص بطور مؤثر و مثمر استفاده نماید.

در مورد تفاوت های میان مدیریت و رهبری صاحبنظران حوزه سازمان و مدیریت تقریبا به دو گروه تقسیم شده اند؛ طوریکه یک عده معدود از آنها این دو مفهوم را مترادف هم میدانند که البته اینها طرفداران زیادی ندارند، اما در طرف دیگر اکثر از صاحبنظران حوزه سازمان و مدیریت قایل به تفکیک میان این دو مفهوم( رهبری و مدیریت) بوده، ولی اینها نیز دو نوع نظر دارند. یک عده شان رهبری را یک مفهوم وسیع دانسته و میگویند که مدیریت جز از رهبری میباشد، یعنی رهبری اعم از مدیریت است، ولی تعداد دیگر شان به این باور هستند که مدیریت یک مفهوم گسترده بوده و رهبری جز از مدیریت میباشد، یعنی مدیریت را اعم از رهبری میداند؛ زیرا میگوید که رهبری یکی از وظایف مدیریت بوده، بنابر این مدیریت نسبت به رهبری مفهوم وسیع دارد( رضائیان، 1391: 379).

نتیجه گیری:

به عنوان نتیجه گیری از موارد بالا، تفاوت میان رهبری و مدیریت طور ذیل بیان میگردد.

  1. در رهبری ایجاد تغییر و عمل های خلاقانه و جود دارد، با وجودیکه در مدیریت عمل کردن در چار چوب قانون و مقررات لازمی بوده که در این صورت نفس قانون باعث کاهش خلاقیت و ابتکار عمل میگردد.
  2. دررهبری عضویت در سازمان مطرح نیست، یک رهبر میتواند خارج از سازمان بوده و بر افراد داخل سازمان نفوذ داشته باشد، اما در مدیریت ابتدا کسب عضویت در سازمان شرط است، یعنی فرد یا شخص که میخواهد در یک سازمان پست مدیریت را احراز کند باید ابتدا عضویت سازمان را بدست آورد تا از این طریق بر کارمندان داخل اداره حق فرماندهی را در یابد.
  3. در رهبری سلسله مراتب مطرح نیست، بلکه تأثیر گذاری بردیگران اهمیت دارد، مثلا هرشخص که بتواند بر تصمیم گیری دیگران تأثیر بگذارد همان شخص رهبر است، ولی در مدیریت سلسله مراتب یک اصل عمده میباشد که نقش تأثیر گذاری و تأثیر پذیری در تابع همین سلسله مراتب است.

برای مقالات بیشتر با رجوع باشید!

محمد علی سلطانی

پست‌های مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید:
کد امنیتی در تصویر کلیک کنید برای به روز رسانی تصویر امنیتی.