مدل های دیتا (اطلاعات) و انواع آن در دیتابس

مدل های دیتا (اطلاعات) و انواع آن در دیتابس

مدل های دیتا زیربنای ساختاری پایگاه دیتا را مشخص میکند و شامل مجموعه ای از اشیاء مرتبط به هم، عملگرها و قوانین جامعیت داده ای در یک محیط انتزاعی است که توسط DBMS مورد پشتیبانی واقع میشود و هدف از وجود آن درک داده در محیط بانک اطلاعاتی است. و یا یا به طور خلاصه مدل دیتا  نوعی از مدل دیتا‌ها است که تعیین کنندهٔ ساختار منطقی پایگاه دیتا بوده و اساساً تعیین می‌کند که دیتاها چگونه ذخیره، سازماندهی و دستکاری شوند. پرطرفدارترین نمونه از مدل پایگاه دیتا نوع رابطه ای است که از قالب جدولی بهره می‌برد.

مدل های داده ای به سه گروه اصلی تقسیم میشوند:

  • مدلهای منطقی مبتنی بر اشیا (Object Based Data Model)
  • مدلهای منطقی مبتنی بر رکوردها (Record Based Data Model)
  • مدلهای داده ای فیزیکی (Physical Data Model)

انواع مدل های دیتا(اطلاعات) در دیتابس

DBMS یا سیستم مدیریت پایگاه اطلاعات چیست ؟

مدلهای منطقی مبتنی بر اشیا

مدل منطقی مبتنی بر اشیا همانطور که از نامش پیداست برای هر یک از اشیا و اجزا یک سیستم همچون موجودیت ها، صفات خاصه و ارتباط بین آنها به کار برده میشود. در واقع یک موجودیت، شی ای است که میخواهیم در مورد آن اطلاعاتی کسب کنیم و صفت خاصه نیز بیانگر شی ای است که مبین صفت موجود مورد بررسی میباشد. مهمترین مدل های دیتا در این نوع عبارتنداز: مدل نهاد – رابطه و مدل شی گرا

مدل نهاد –  رابطه

این مدل، شامل دو مجموعه از اشیا است که بر مبنای ادراک و منطقی از یک دنیای حقیقی به دست می آیند. این دو مجموعه، نهاد و رابطه بین نهادها میباشند. در یک پایگاه داده همه نهادهای هم نوع در یک مجموعه نهاد واقع میشوند و همچنین تمامی روابط هم نوع در یک مجموعه رابطه قرار میگیرند. مدل نهاد- رابطه توسط یک نمودار گرافیکی بنام نمودار ERنمایش داده میشود. در این نمودار نهادها با مستطیل و ویژگی های نهادها با بیضی ها نمایش داده میشوند. روابط نیز بوسیله لوزی ها مشخص میشوند و بوسیله خطوطی به نهادها متصل میگردند.

مدل شیءگرا 

مدل شی گرا نیز مانند مدل نهاد – رابطه بر مبنای اشیا پایه گذاری شده است با این تفاوت که هر شی علاوه بر ویژگی هایی که دارد و ارتباطی که میتواند با اشیای دیگر داشته باشد دارای زیر روالهایی است که روی آن شی اعمال خاصی را انجام میدهند که به هر یک از این روالها یک متد میگویند و همهع اشیایی که دارای مجموعه ویژگی های یکسان و متدهای مشابهی باشند در قالب یک کلاس واقع میشوند.

مدلهای منطقی مبتنی بر رکوردها

در مدل منطقی مبتنی بر رکوردها، بانک اطلاعاتی از تعدادی رکورد های مشخص که هر کدام به نوبه خود از چند فیلد تشکیل شده و هر فیلدنیز دارای یک طول حافظه و یک مقدار برای خود میباشد تشکیل شده است.  مدل های دیتا مبتنی بر رکورد عبارتنداز:

مدل رابطه ای

در این مدل، بانک اطلاعاتی از تعدادی جدول تشکیل شده است. جدول ساختاری است که از چند ستون و تعدادی سطر تشکیل یافته است، در حالیکه ستونها بیانگر صفات خاصه از یک نوع موجودیت یا شی و سطرها نیز نمایانگر نمونه ای از آن شی است. برخی خصوصیات مدل رابطه ای عبارتنداز: محیط انتزاعی مسطح، عملگرهای ذخیره و بازیابی ساده، پشتوانه تئوریک قوی، رویه پاسخگویی واحد برای پرس وجوهای قرینه و همچنین داده ها و ارتباطات بین آنها در این مدل، با مکانیزم منحصربه فردی به نام سطر نشان داده شده اند.

مدل شبکه ای

مدل شبکه ای همراه با مجموعه ای از رکوردها مشخص میشوند که ارتباط بین داده ها با پیوندهایی همانند اشاره گر نمایش داده میشود. این مل همانند یک گراف است و هر گره فرزند میتواند یک یا چند گره پدر داشته باشد. برخی خصوصیات مدل شبکه ای عبارتنداز: فاقد محیط انتزاعی مسطح، عملگرهای ذخیره و بازیابی پیچیده، کارکرد سخت، فاقد مبانی تئوریک قوی، و برای محیط های دارای ارتباط یک به چند دو سویه مدل مناسبی است و ارتباط یک به چند یک سوی حالتی خاص از این مدل است.

مدل سلسله مراتبی

این مدل قدیمی ترین مدل داده ای برای طراحی بانک اطلاعاتی در سطح انتزاع است. این مدل از این جهت که داده ها و ارتباط میان آنها بوسیله رکوردها و پیوندها نشان داده میشود همانند مدل شبکه ای است با این تفاوت که در مدل سلسله مراتبی داده ها و ارتباط بین آنها به کمک یک درخت قابل نمایش است. این درخت، گرافی است که یک ریشه دارد و دور در آن وجود ندارد. و بین هر دو گره یک رابطه وجود دارد و هر گره پدر میتواند دارای یک یا چند فرزند باشد ولی هر فرزند تنها دارای یک پدر است. این مدل عملگرهای ذخیره و بازیابی ساده ای دارد و دارای محیط انتزاعی مسطحی نیست.

مدل های دیتای فزیکی

مدل دیتا ای فیزیکی که برای توصیف دیتا در پایین ترین سطح از سطوح انتزاع به کار میرود برای حفظ دیتا در کمپیوتر است و دارای اطلاعاتی در مورد ساختار رکوردها، ترتیب رکوردها و دستیابی رکوردها میباشد. این مدل دارای انواع محدودی است و معروفترین آنها عبارتنداز: مدل یکسان سازی و مدل قاب – حافظه.

منبع:sourcecodes

برای اطلاعات و آموزش های بیشتر با رجوع باشید

مرتضی فرحتیار

پست‌های مرتبط
دیدگاهتان را بنویسید:
کد امنیتی در تصویر کلیک کنید برای به روز رسانی تصویر امنیتی.